Za razliku od kardiologije kod odraslih, pedijatrijska kardiologija se fokusira na strukturu srca kod dece u razvoju koja su u fazi rasta i razvoja. Rana dijagnoza urođenih anomalija (urođene srčane bolesti) posebno je važna da bi dete moglo voditi zdrav život.
Šta je pedijatrijska kardiologija?
Pedijatrijska kardiologija je medicinska specijalnost koja se bavi dijagnozom, lečenjem i praćenjem srčanih stanja kod odojčadi, dece i adolescenata do 18 godina. Pedijatrijska kardiologija je oblast koja obuhvata i urođene strukturne anomalije srca i stečene srčane bolesti. Pošto se struktura srca i fiziološke potrebe dece razlikuju od onih kod odraslih, njihovu negu prate specijalisti pedijatrijske kardiologije. Rana dijagnoza ima vitalnu ulogu u lečenju srčanih bolesti kod dece i direktno utiče na kvalitet života deteta.
Koje bolesti leči pedijatrijska kardiologija?
Odeljenje za pedijatrijsku kardiologiju pruža negu u širokom spektru stanja, od anatomske strukture srca do poremećaja ritma. Na odeljenju za pedijatrijsku kardiologiju leče se i strukturni problemi koji zahtevaju hirurušku intervenciju i stanja koja zahtevaju medicinsko praćenje.
Odeljenje za pedijatrijsku kardiologiju bavi se sledećim bolestima:
- Urođeni otvori u srcu: otvori u pregradama između srčanih komora (ASD, VSD, PDA).
- Bolesti srčanih valvula: sužavanja ili insuficijencije koje se javljaju na srčanim valvulama.
- Poremećaji ritma i sprovodljivosti srca: srce kuca brže, sporije ili neredovnije od normalnog (aritmija).
- Bolesti srčanog mišića: kardiomiopatije koje zahvataju strukturu srčanog mišića.
- Reumatske srčane bolesti: oštećenja koja nastaju na srčanim valvulama nakon nekih infekcija.
- Bol u grudima i nesvestice: simptomi koji se često javljaju kod dece i istražuju se radi utvrđivanja da li potiču od srca.
Koje srčane bolesti se javljaju kod dece?
Srčane bolesti kod dece dele se u dve kategorije: urođena i stečena stanja. Danas, uz napredne tehnologije snimanja, mnoge od ovih bolesti mogu se dijagnostikovati i pre rođenja bebe.
Urođene srčane bolesti
Javljaju se kada se srčane komore, krvni sudovi ili valvule ne razviju potpuno tokom razvoja bebe u matici. Najčešći tipovi su defekt ventrikularnog septuma (VSD) i defekt atrijalnog septuma (ASD).
Stečene srčane bolesti
Mada je srce zdravo pri rođenju, ono se kasnije razvija u životu kao rezultat infekcija ili odgovora imunog sistema. Akutna reumatska groznica i Kawasakijeva bolest su najpoznatiji primeri ove grupe.
Koji su simptomi srčanih bolesti kod dece?
Simptomi srčanih bolesti kod dece variraju prema uzrastu deteta i težini stanja. Kod odojčadi je primetan umor tokom hranjenja, dok je kod starije dece vidljivije smanjenje sposobnosti vežbanja.
Glavni simptomi dečijih srčanih bolesti su sledeći:
- Cijanoza: plavičasta promena boje, posebno vidljiva na usnama, jeziku i koreni noktima.
- Teškoće s hranjenjem: karakteriše je činjenica da se odojčad lako umaraju tokom hranjenja, gube dah i preterano se znoje.
- Kašnjenje u razvoju: nedostatak povećanja telesne mase ili sporiji rast visine u poređenju sa vršnjacima.
- Česte plućne infekcije: rekurentne epizode pneumonije ili bronhitisa su znak.
- Palpitacije i bol u grudima: osećaj ubrzanog kucanja srca, kako ga opisuju starija deca.
- Nesvestica (sinkopa): nagle epizode gubitka svesti, posebno tokom fizičke aktivnosti.
Koje dijagnostičke metode se koriste na odeljenju za pedijatrijsku kardiologiju?
Moderna pedijatrijska kardiologija detaljno pregleda strukturu i funkciju srca koristeći i invazivne (intervencione) i neinvazivne metode. Dijagnostički proces obično počinje fizičkim pregledom koji obavlja specijalista i auskultacijom srca stetoskopom. Dijagnostičke metode koje se koriste u pedijatrijskoj kardiologiji su sledeće:
- Ehokardiografija (EHO): vizuelizacija strukture srca i protoka krvi u realnom vremenu putem zvučnih talasa.
- Elektrokardiografija (EKG): snimanje električne aktivnosti srca i detekcija poremećaja ritma.
- Fetalna ehokardiografija: pregled srca fetusa između 18. i 22. nedelje u matici.
- Holter monitoring: snimanje srčanog ritma tokom 24 ili 48 sati putem prenosivog uređaja.
- Test opterećenja srca: merenje srčane funkcije dok je dete pod fizičkim naporom na traci za trčanje.
- Kateterizacija srca i angiografija: procedura u kojoj se tanke cevi uvode u srčane komore radi merenja pritiska i dobijanja detaljnih snimaka.
Koji su metodi lečenja srčanih bolesti kod dece?
Lečenje srčanih bolesti kod dece planira se multidisciplinarnim pristupom prema tipu i težini stanja. Mada se neki mali srčani defekti mogu zatvoriti sami od sebe, neke kompleksne anomalije mogu zahtevati urgentnu hirurušku intervenciju. Deca čije je lečenje završeno treba redovno da se prate od strane pedijatrijskog kardiologa tokom čitavog njihovog razvoja.
Metodi lečenja srčanih bolesti kod dece su sledeći:
- Farmakoterapija: koristi se za poboljšanje srčane funkcije, regulisanje srčanog ritma ili uklanjanje viška tečnosti iz tela.
- Intervencioni tretman (putem angiografije): procedura u kojoj se srčani defekti zatvaraju ili sužene valvule proširuju balonskom dilatacijom bez hirurgije.
- Srčana hirurgija: otvorene ili minimalno invazivne operacije koje se obavljaju radi korekcije strukturnih anomalija srca.
- Terapije za regulisanje ritma: uključuju, ako je potrebno, postavljanje pejsmejkera ili eliminisanje aritmija metodima ablacije.
Često postavljana pitanja o pedijatrijskoj kardiologiji
Je li srčani šum opasan kod dece?
Većina šumova se nazivaju "inocentni šumovi" i to su zvuci koji se ne temelje na nikakvoj strukturnoj anomaliji; za diferencijalnu dijagnozu preporučuje se ehokardiografija.
Može li se otvor u srcu odojčeta zatvoriti sam od sebe?
Neki defekti ventrikularnog septuma (VSD) ili atrijalnog septuma (ASD) malog prečnika mogu se zatvoriti sami od sebe kako dete raste, a tokom tog procesa potrebno je redovno medicinsko praćenje.
Treba li deca koja se bave sportom da urade kardiološki pregled?
Preporučuje se da deca koja će se baviti takmičarskim sportom prođu bar jednu procenu kod pedijatrijskog kardiologa radi sprečavanja rizika od naglih srčanih događaja.
Može li se srčana bolest dijagnostikovati u matici?
Da, putem fetalne ehokardiografije moguće je pregledati strukturu srca bebe u odgovarajućim nedeljama trudnoće.
Je li bol u grudima kod dece uvek od srca?
Bol u grudima kod dece je generalno musculoskeletnog porekla ili vezan za stres, ali treba potražiti procenu specijaliste da bi se isključili ozbiljni uzroci (mada su retki).
Je li cijanoza uvek simptom srčane bolesti?
Ne, ali centralna cijanoza koja se primećuje na usnama i jeziku može ukazivati na ozbiljnu srčanu ili plućnu bolest i, zbog toga, zahteva procenu specijaliste.
Koliko traje konsultacija u pedijatrijskoj kardiologiji?
Konsultacije u pedijatrijskoj kardiologiji, uključujući EKG i ehokardiografiju, generalno su bezbolne procedure koje traju između 30 i 45 minuta.
Mogu li se deca koja su imala srčanu operaciju vratiti u normalan život?
Uz uspešnu operaciju i odgovarajuću rehabilitaciju, većina dece koja su imala srčanu operaciju može postići kvalitet života slican njihovim vršnjacima i baviti se sportom.
