Torakalna Hirurgija

Torakalna hirurgija je medicinska specijalnost koja se bavi hirurškim bolestima organa koji se nalaze unutar grudne šupljine, uključujući pluća, jednjak, grudni zid, dijafragmu i medijastinum, centralno područje iza pluća. Danas, torakalna hirurgija ima za cilj poboljšanje kvaliteta života pacijenata ne samo otvorenom hirurgijom, već i primenom minimalno invazivnih tehnika kao video-asistirana torakoskopska hirurgija (VATS) i robotska hirurgija.

Šta je torakalna hirurgija?

Torakalna hirurgija obuhvata hirurške procedure potrebne za organe koji se nalaze unutar grudne šupljine, područja između vrata i abdominalne šupljine. Cilj je korigovati funkcionalne i strukturne poremećaje grudne šupljine. Glavni fokus torakalne hirurgije je obično plućno tkivo; međutim, obuhvata sve intratorakalne strukture osim srca. Operacije koje uključuju srce i velike krvne sudove spadaju u specijalnost „kardiovaskularne hirurgije“.

Kojim bolestima se bavi torakalna hirurgija?

Torakalna hirurgija je odgovorna za dijagnozu i lečenje širokog spektra bolesti, i benignih i malignih. Bolesti kojima se bavi odeljenje torakalne hirurgije su detaljno navedene u nastavku:

• Rak pluća: hirurško uklanjanje primarnih tumora pluća (lobektomija ili pneumonektomija).
• Kolaps pluća (pneumotorak): kolaps pluća zbog nagomilavanja vazduha u pleuralnoj šupljini.
• Deformiteti grudnog zida: uključuje deformitete grudnog zida poznate kao ulegnute grudi (pectus excavatum) ili kokošje grudi (pectus carinatum).
• Preterano znojenje šaka i podpazuha (hiperhidroza): su slučajevi prekomernog znojenja koji se leče metodom ETS baziranom na klipsovima.
• Bolesti jednjaka: uključuje rak jednjaka, suženja jednjaka ili divertikule.
• Tumori medijastinuma: su formacije koje se nalaze u području između dva pluća (timom, itd.).
• Nagomilavanje tečnosti u pleuri (pleuralni izliv): uključuje procedure drenaže tečnosti u dijagnostičke ili terapijske svrhe.
• Torakalne traume: uključuje sve frakture rebara i povrede unutrašnjih organa koje rezultiraju iz nesreća ili traume.
• Bolesti pleure: uključuje bolesti kao rak pleure (mezoteliom), nagomilavanje tečnosti u grudnoj šupljini (pleuralni izliv) i infekcije pleure (empijem).

Koje dijagnostičke metode se koriste u torakalnoj hirurgiji?

Torakalna hirurgija koristi napredne tehnologije snimanja za postavljanje konačne dijagnoze i planiranje hirurškog lečenja. Dijagnostički proces se obavlja da bi se podržali nalazi fizičkog pregleda, odredio stadijum bolesti i procenila prikladnost pacijenta za operaciju prije intervencije. Precizna dijagnoza je prvi i najvažniji korak za hirurški uspeh. Osnovne dijagnostičke metode koje se koriste u torakalnoj hirurgiji su sledeće:

• Rendgen grudnog koša: obično je dijagnostička metoda prvog izbora i pokazuje opštu strukturu srca i pluća, nagomilavanje tečnosti i velike formacije.
• Kompjuterizovana tomografija (CT): omogućava dobijanje presečnih slika torakalnih tkiva visoke rezolucije i pruža detaljne informacije o vaskularnim strukturama i zahvaćenosti limfnih čvorova.
• Pozitronska emisiona tomografija (PET-CT): procenjuje metaboličku aktivnost u telu da bi se pomoglo odrediti je li formacija verovatno benigna ili maligna.
• Magnetna rezonanca (MR): koristi se posebno za procenu zahvaćenosti krvnih sudova i nerava, kao i invazije grudnog zida.
• Spirometrija: je osnovna studija koja meri koliko brzo i koliko vazduha pacijent može izdahnuti nakon dubokog inspirijuma.
• Kapacitet difuzije (DLCO): analizira koliko efikasno se kiseonik prenosi iz pluća u krvotok.
• Analiza gasova arterijske krvi: direktno meri nivoe kiseonika i ugljen-dioksida rastvorenih u krvi.
• Bronhoskopija: je procedura vizuelnog pregleda disajnih puteva od unutra putem tanke i osvetljene cevi (bronhoskop) i uzimanja biopsija.
• EBUS (endobronhijalni ultrazvuk): omogućava obavljanje biopsije iglom limfnih čvorova izvan disajnih puteva putem ultrazvučnog uređaja pričvršćenog na vrh bronhoskopa.
• EUS (endoskopski ultrazvuk): je pregled tkiva unutar grudnog koša putem pristupa kroz jednjak.
• Medijastinoskopija: je uzimanje uzoraka limfnih čvorova između pluća putem male incizije iznad grudne kosti.
• VATS (video-asistirana torakoskopija): je minimalno invazivna hirurška tehnika u kojoj se ulazi u grudnu šupljinu sa kamerom i uzimaju veliki uzorci tkiva pleure ili pluća.
• Torakocenteza: je izvlačenje tečnosti nagomilane između pleuralnih membrana putem igle, nakon čega slijedi laboratorijska analiza.

Ko je u riziku tokom dijagnostičkog procesa torakalne hirurgije?

Svaka hirurška ili intervencijska dijagnostička procedura može nositi određene rizike u zavisnosti od opšteg zdravstvenog stanja pacijenta. Prije naručivanja ovih studija, specijalista procenjuje hronične bolesti i faktore rizika pacijenta. Rizične grupe koje treba pažljivo pratiti su detaljno navedene u nastavku:

• Osobe sa niskom plućnom rezervom zbog uznapredovale starosti
• Osobe sa nekontrolisanom srčanom insuficijencijom i ozbiljnom bolešću koronarnih arterija
• Pacijenti sa visokim rizikom od krvarenja zbog upotrebe antikoagulanata
• Pacijenti sa teškom HOBP ili emfizemom

Na šta treba obratiti pažnju prije i nakon studija i dijagnostičkih metoda torakalne hirurgije?

Proces pripreme prije procedure je od velikog značaja za uspeh dijagnostičkih metoda i komfor pacijenta. Pošto se većina intervencijskih procedura obavlja pod sedacijom ili opštom anestezijom, protokoli pripreme moraju se poštovati.

Prije procedure:

• Obično je potreban post od najmanje 6-8 sati prije procedure.
• Lekovi (posebno za dijabetes i hipertenziju) treba prilagoditi u dogovoru sa lekarom.

Nakon procedure:

• Pacijent ostaje na opservaciji u bolnici dok ne prođu efekti anestezije.
• Privremeni simptomi kao kašalj ili blago grebanje u grlu mogu se smatrati normalnim.
• U slučaju visoke temperature, teškog respiratornog distresa ili iskašljavanja krvi, treba odmah, bez odlaganja, potražiti medicinsku pomoć.

U kojim situacijama treba posetiti torakalnu hirurgiju?

Neki simptomi mogu ukazivati na hirurški problem koji uključuje organe unutar grudne šupljine. U slučajevima dugotrajnih i trajnih simptoma, traženje mišljenja specijaliste hirurga je od vitalnog značaja. Simptomi koji zahtevaju konsultaciju sa torakalnim hirurgom su sledeći:

• Trajan kašalj sa krvlju (hemoptiza)
• Probojni bol u grudima prilikom dubokog disanja
• Neobjašnjiv respiratorni distres
• Vidljiv otok ili deformitet grudnog zida
• Teškoće u gutanju ili osećaj da se hrana zaglavljuje u grlu

Koja je razlika između torakalne hirurgije i pulmologije?

Dok se odeljenje pulmologije fokusira na medicinsko (nehirurško) lečenje i praćenje, torakalna hirurgija se bavi strukturnim ili tumorski uslovljenim stanjima koja zahtevaju hiruršku intervenciju.

Koje metode lečenja se koriste u odeljenju torakalne hirurgije?

Torakalna hirurgija je medicinska specijalnost koja uključuje hirurško lečenje organa unutar grudne šupljine (toraksa), prvenstveno pluća. Metode lečenja koje se primenjuju u ovom odeljenju variraju prema tipu i stadijumu bolesti i opštem stanju pacijenta. U torakalnoj hirurgiji, pristup lečenju zahteva multidisciplinarni proces planiranja. Hirurške metode se često kombinuju sa medicinskim tretmanima (hemioterapija i radioterapija). Cilj je potpuno eliminisati bolest, zaustaviti njenu progresiju ili poboljšati kvalitet života pacijenta.

Otvorena operacija (torakotomija)

To je klasična metoda koja se izvodi hirurškim otvaranjem grudnog zida. Nudi širok vidni polje, ali vreme oporavka je duže u poređenju sa drugim metodama. Torakotomija se može preferirati u lečenju sledećih bolesti:

• Veliki tumori
• Rak pluća u uznapredovalom stadijumu
• Kompleksni slučajevi

Minimalno invazivne hirurške metode

To su moderne hirurške tehnike koje se izvode kroz manje incizije i uključuju sledeće metode:

• Video-asistirana torakoskopska hirurgija (VATS): izvodi se uz pomoć kamere i specijalizovanih hirurških instrumenata. Bol, trajanje bolničkog boravka i vreme oporavka su kraći u poređenju sa otvorenim hirurškim metodama.
• Robotska hirurgija: je napredna minimalno invazivna hirurška tehnika koja se izvodi putem robotskih sistema. Nudi visoku preciznost i manji rizik od komplikacija.

Resekcije pluća

To je uklanjanje bolesnog dela plućnog tkiva. Često se izvodi u raku pluća i određenim infekcijama i uključuje sledeće procedure:

• Lobektomija: je uklanjanje jednog lobusa pluća.
• Pneumonektomija: je potpuno uklanjanje pluća.
• Segmentektomija / resekcija klinom: je uklanjanje manjih delova plućnog tkiva.

Hirurgija bolesti pleure

Koristi se u bolestima pleure, membrane koja okružuje pluća, i uključuje sledeće procedure:

• Drenaža pleuralnog izliva (nagomilavanje tečnosti)
• Pleurodeza (procedura za sprečavanje ponovnog nagomilavanja tečnosti)
• Biopsija pleure

Hirurgija medijastinuma

To je lečenje bolesti u medijastinumu, području između pluća. Uključuje bolesti timusa, biopsije limfnih čvorova i procedure uklanjanja formacija.

Hirurgija grudnog zida

Uključuje procedure na kostima i mekim tkivima koji formiraju grudni zid. Uključuje uklanjanje tumora grudnog zida, popravke nakon traume i korektivnu hirurgiju urođenih deformiteta.

Hirurgija dušnika i bronha

Koristi se u lečenju suženja disajnih puteva ili tumora. Suženje dušnika i bronhijalni tumori leče se ovom metodom.

Transplantacija pluća

Koristi se kod plućnih bolesti u uznapredovalom stadijumu kao HOBP, plućna fibroza i cistična fibroza. Kod prikladnih pacijenata, može značajno poboljšati i očekivani životni vek i kvalitet života.

Dijagnostičke i intervencijske procedure

Izvode se za postavljanje dijagnoze ili određivanje stadijuma bolesti. Uključuju procedure bronhoskopije, biopsije i torakocenteze.